2. gru, 2015

Wśród mgieł i deszczu

DORZE

Dawniej wojownicy, dziś tkacze. Wyróżniają się ciekawym ubiorem oraz budową charakterystycznych chat przypominających gigantyczne ule. W wiosce, na zamglonych wzgórzach uprawiają fałszywe bananowce, które rosną wszędzie dookoła domów. Plemię Dorze wytwarza charakterystyczne tkaniny w intensywnych kolorach czerwonym, żółtym i czarnym. Ciekawostką jest to, że mężczyźni zajmują się tkaniem a kobiety przędą nici.

Dorze to mała grupa etniczna zamieszkująca strefę Gamo Gofa władająca jednym z kilkudziesięciu dialektów w Etiopii. Plemię słynie z niezwykłych domów w kształcie czapki z zaokrąglonego stożka wyplatanych z bambusowych tyczek i pokrytych liśćmi fałszywego bananowca. Chaty osiągają wysokość nawet 15 metrów, w środku palenisko, łóżko oraz miejsce dla bydła.

Dorze, zamieszkuje region w górach Guge od około 500 lat. To lud liczący dzisiaj około 38000 członków. Istnieje do dzisiaj 9 wiosek, wielu młodych ludzi opuściło położone wysoko wioski i osiedliło się w Arba Minch i Addis, część została zesłana w XIX wieku do Ankober, aby nauczyć miejscowe społeczności sztuki tkactwa.

Dorze słyną od wieków ze swoich tkackich wyrobów, doszło nawet do tego, że każdego tkacza w Etiopii określa się mianem "Dorze". Ich umiejętności tkackie sprawiły, że wielu z nich opuściło swoje rodzinne strony zakładając warsztaty tkackie w Arba Minch oraz w Addis Abebie. W stolicy zamieszkują oni w północnej części miasta u stóp Entotto Mountan ("Shiro Meda") i tam można zamówić i kupić ich wyroby w jednym z warsztatów. Wyroby tego plemiona spowodowały, że Etiopię uważa się za największego wytwórcę ręcznych wyrobów tekstylnych w całej Afryce Wschodniej.

Dorze żyjący nadal w górach, Guge również zajmują się także rolnictwem. Góry Guge zajmują powierzchnię około 866km2 i rozciągają się na około 40 km w kierunku zachodnim od Arba Minch. Średnia wysokość, na jakiej żyją tutejsi mieszkańcy to około 2500 metrów, najwyższy szczyt ma 4207 metrów npm.

Chaty budowane przez Dorze mają kształt głowy słonia albo wysokiego ula (bee-hives), budowane na wysokość 6- 15 metrów z czasem dosłownie zapadają się - dolne warstwy niszczone są przez termity, co powoduje, że chata zapada się i zmienia też z czasem swoje przeznaczenie, stając się np. jedynie warsztatem lub magazynem. Taki "proces" trwa zazwyczaj od 20-30 lat, chociaż czasem nawet przez 80 lat chaty stoją w swoim kształcie, są one często w całości przesuwane a w miejscu starej chaty budowana jest nowa. Ogólnie mówiąc, im chata niższa tym starsza.Chata ma w środku główne pomieszczenie z piecem, obok miejsca do spania a po drugiej stronie miejsce dla bydła, które zgania się wieczorem chroniąc je przed nocnym zimnem. Proces tkania w wykonaniu Dorze to prawdziwy majstersztyk a technika, którą wykorzystują ma kilkusetletnią tradycję. Ich warsztat tkacki to tzw."pit looms”, czyli krosna ustawione nad około 2 metrowym rowem na końcu, którego siada tkacz i operuje krosnami. Samym tkaniem zajmują się zazwyczaj mężczyźni, kobiety pomagają głównie w zwijaniu wełny. Do samego tkania Dorze wykorzystują 3 rodzaje surowca: nawój osnowy (nitki przędzy) znane lokalnie, jako kontare, wątek tkacki zwany mag i przygotowywany do samego procesu tkania przez kobiety oraz tzw. t'ilet, czyli kolorowe nitki służące do ozdobnego obszywania tkaniny. Najbardziej popularne rodzaje strojów produkowanych przez Dorze to: k'emis - to strój dla kobiet, noszony często wraz z długim szalem zwanym nat'ela, gabi - obszerny rodzaj stroju noszony zarówno przez mężczyzn jak i kobiety szczególnie w niskich temperaturach, bulliko - używany, jako koc i narzuta na łóżka.

Źródło: własne doświadczenia podczas podróży po Etiopii, Internet