8. gru, 2015

Gliniane naczynia Ari

Plemię Ari

Jinka to miasto, które zamieszkiwane jest głównie przez ludzi z plemienia Ari. Można ich spotkać na miejscowym targu, zamieszkują także okoliczne osady i wsie dokoła miasta w północnej części Parku Narodowego Mago, sięgając także aż do Key Afer. W sumie zamieszkują oni powierzchnie około 2.5 tys km2. Ari to najliczniejszych plemię zamieszkujących południe Etiopii i Omo Valley, szacuje się ich liczbę na ponad 300 tys (nieprawdziwa jest liczba ok. 100 tys., którą można spotkać w sieci) – dla porównania Mursi jest około 5 tysięcy (chociaż liczby oscylują pomiędzy 3.5 tys do 7 tys) . Jednocześnie Ari to plemię, które w ciągu ostatnich lat świetnie przystosowało się do nowoczesnego świata, wielu z nich mieszka w Addis, wielu opuszcza okolice Jinka dla dalszej edukacji a także szukać pracy w stolicy. Często ubierają się zarówno w zwykłe, nowoczesne ubrania jak i noszą stroje i ozdoby swojego wyrobu. W wioskach kobiety nadal noszą tradycyjne stroje zwane „gori” albo „koysh” wykonane z liści ensetu i rośliny zwanej koysha, oraz przyozdobione paciorkami, koralikami i bransoletkami.

Wkraczamy między wysokie drzewa bananowców, papai, marakui i mango. To egzotyczne ogrody, uprawiane przez Ari. Zielone owoce widać na większości drzew, które uczymy się rozpoznawać (papaje są wysokimi drzewami z pięciopalczastymi liśćmi; marakuja ma małe liście trójpalczaste; mango liście lancetowate i piękne kwiatostany). Dostrzegamy też bardzo interesujący kwiat bananowca. Przechodzimy uliczką, zabezpieczoną z obu stron płotem z chrustu do kilku zagród. Niektóre domki Ari bardziej przypominają normalne domy, niż okrągłe chatki Konso, nie wspominając o trawiastych szałasach Mursi. Mają drewniany szalunek, oblepiony gliną i nawet posiadają prawdziwe drewniane drzwi, otwory okienne i malowane ściany. W środku wydzielone są dwa wnętrza mieszkalne. Całe obejście jest czyściutko wymiecione, a przed wejściem ulokowana została nawet rabatka kwiatowa.

Zajmują się głównie rolnictwem i ich produkty dominują na okolicznych targach. Produkują zarówno zboża, w tym kukurydzę, owies, proso i sorghum, ale także rośliny strączkowe (fasolę, groch). Słyną także z produkcji słodkich ziemniaków (yam), manioku oraz fałszywego bananowca – ensetu. Produkują także kardamon i kawę. Istotne jest, że mieszkają w stałych wsiach i osadach i nie przemieszczają się tak, jak inne plemiona zamieszkujące Omo Valley. Swoje domy ozdabiają geometrycznymi wzorami.

Według spisu powszechnego, który przeprowadzono w 2007 roku populacja Ari wynosi 290 453 osób, z czego w miastach mieszka tylko lekko ponad 15 tysięcy osób. Reszta to mieszkańcy wsi. Dwadzieścia lat temu szacowano populacje tego ludu na 100 tysięcy osób. Widać jak szybko rośnie populacja tego plemienia. Ari mieszkający w górach i na nizinach. Utrzymują się z różnych zajęć, ale wszyscy są rolnikami uprawiającymi różne zboża oraz na wyżej położonych terenach kawę, hodują zwierzęta i wytwarzają bardzo dobry miód. W miastach większość Ari nie noszą już swoich tradycyjnych stroi, jedynie z okazji świat i innych dużych uroczystości w wiosce kobiety zakładają tradycyjny strój. Kobiety Ari słyną również z wyrobu glinianych naczyń. Ponoć są mistrzyniami w wyrobie miejscowej ceramiki. Wiele takich naczyń większych i mniejszych stało rozstawionych dookoła lub były „wypiekane” w specjalnych ogniskach. Ari sprzedają wytworzone przez siebie naczynia na pobliskim targu i zapewne mają duży zbyt, bo naczynia, choć proste to są bardzo ładne. Ari to przede wszystkim lud rolniczy. Ciężko pracują na swoich poletkach gdzie uprawiają przede wszystkim kukurydzę, ale także pszenicę, jęczmień, kawę, kardamon i kilka innych roślin okopowych. Oczywiście mają również zwierzęta, choć są to zazwyczaj małe stadka kóz czy kilka krów.

Ari mają także klanową strukturę społeczną. Terytorium, które zamieszkują podzielone jest na 9 oddzielnych obszarów zarządzanych przez samodzielnych wodzów zwanych Babi (władza jest dziedziczna). Tradycyjnie Babi jest szefem danego terytorium a mniejszymi strukturami zarządzają pomocnicy zwani „godmi”, dalej władza należy do przywódców poszczególnych wiosek na danym terytorium zwanych „zis” a dalsze struktury obejmują tzw. „tsolki” oraz zwykłych członków plemienia zwanych „keisi”. Rodzina jest podstawą ich struktury społecznej, mężczyzna może poślubić tyle żon ile pragnie i ile jest w stanie utrzymać. W plemieniu Ari wyróżnia się 3 rodzaje małżeństw: tzw. „kubsina” – małżeństwo ustalone pomiędzy rodzinami, „sora” – małżeństwo zawarte prawnie oraz „ardetin” – małżeństwo dziedziczne.

Największymi wrogami Ari są Mursi i co pewien czas wybuchają między nimi prawdziwe wojny (ostatnia kilka lat temu spowodowana została atakiem na jedną z kobiet plemienia Ari przez Mursi a odwet zorganizowany przez Ari przyniósł wiele ofiar śmiertelnych). Po czym poznać, że relacje miedzy tymi plemionami uległy zaostrzeniu? Po tym, że Mursi nie mają zgody na pokazywanie się się na targu w Jinka i Barka (co prawda złośliwe powiedzenie mówi, że Mursi rzadko, kiedy handlują i kupują a zazwyczaj raczej rabują).

źródło: Internet, własne doświadczenia z podróży do Etiopii